نهضت زنگارزدايي از دل‌ها

 

 

حلول ماه مبارک رمضان

موسم جهش به جهان اشراقات و الهام، فصل فضل عمومي و اکرام، سفر به واژه‌هاي سپيد احرام، عرشي ترين مستانگي‌هاي باده و جام، گل کردن خجسته‌ترين ايام، ضيافت الهي و شهرالصيام مبارک باد.

اصولاً چشم انتظاري براي فرارسيدن ماه مبارک رمضان و اشتياق افزون به ديدار و درک آن در زندگي تابان خاندان عصمت(علیهم السلام) همواره نمايان است؛ چنان که در دعايي که بهد از نماز وتر در ماه رجب از امام حسن عسکري(علیه السلام) وارد است، مي خوانيم «... و ان تبلغنا شهر الصيام في عامنا هذا و في کل عام؛ بار خدايا! از تو مي‌خواهيم ما را به ماه رمضان در اين سال و هر سال برساني.»

 

روزه و روزه‌داران

در چگونگي برخورد با مسئله روزه و ماه رمضان، افراد هر جامعه به سه دسته تقسيم مي‌شوند: گروه اول، روزه را زمينه‌ساز رستگاري و عامل نيک‌فرجامي خويش مي‌دانند که همچون ديگر مقررات خداوند حکيم، ترقي و کمال را در پي دارد. براي اين دسته، طلوع هلال ماه رمضان، ارمغان‌آور و نشاط و خرمي فراروان است. آنها هر سال با استقبال پرشور، رمضان را پاس مي‌دارند.

دسته دوم، مردماني بي تفاوتند که به دليل بينش ضعيف و آگاهي پايين از جريان معنوي رمضان، نه ابراز خرسندي مي کنند و نه اظهار نارضايتي. تعريف اينان از روزه انجام يک مجموعه تشريفات خشک و اجراي برنامه‌هاي بي‌روح است. قشر سوم، اسيران هوس و مريدان آزادي حيواني‌اند که با زدن ساز مخالف و نيز تحقير کردن و تنفر از حکم الهي، به گمان خود وضع نابسامان ايجاد شده را مانع عيش و سرکشي خويش مي‌دانند. از اين دسته درست در نقطه مقابل دسته اول قرار مي گيرند.

 

ماه خدا

در محضر پرفيض امام باقر(علیه السلام) صحبت از رمضان مي کردند، فرمود: «نگوييد اين است رمضان، يا رفت رمضان، چون رمضان اسم خداي عز و جل است، و خدا نه مي‌رود و نه مي‌آيد. رفت و آمد مربوط به امور موقتي است؛ بگویید ماه رمضان.» از فرمايش دقيق آن پيشواي گرامي دين به دست مي‌آيد که ماه رمضان، ماه خداست.

امام علي(علیه السلام) هم مي فرمايد: «شهر رمضان شهر الله و شعبان شهر رسول الله و رجب شهري، ماه رمضان ماه خدا، ماه شعبان ماه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) و رجب ماه من است.»

 

روزه در کلام پيامبر اعظم(صلی الله علیه و آله)

خواب روزه دار عبادت، سکوتش تسبيح، ثواب عملش دو چندان، دعايش مستجاب و گناهانش آمرزيده است.

لو يعلم العبد ما في رمضان، لود ان يکون رمضان سنه، اگر بنده ويژگي ها و امتيازات ماه رمضان را مي‌دانست، دوست داشت رمضان، در تمام سال باشد.

اذا جاء رمضان فتحت ابواب الجنه و غلقت ابواب النار؛ با حلول ماه رمضان، درهاي بهشت باز و درهاي جهنم بسته مي‌شود.

من لم يغفر في شهر رمضان ففي اي شهر يغفر له؛ اگر کسي در ماه رمضان آمرزيده نشود، پس در چه ماهي آمرزيده خواهد شد؟!

ان الجنه لتنجد و تزين من الحول الی الحول لدخول شهر رمضان؛ بهشت در طول سال، فقط براي حلول ماه رمضان آذين‌بندي مي‌شود.

 

روزه‌هاي پايدار

مطالعه در روزه‌هاي طولاني شخصيت‌هاي برجسته اسلام، از سويي ارتباط قوي آنان را با جهان معنويات مي‌رساند و از سويي ديگر در مقام مقايسه رنج‌هاي گرسنگي و تشنگي يک ماهه را بر ما هموار مي‌سازد و ختي باعث بالا بردن کيفيت روزه‌داري در ما  مي‌شود.

در حالات امام سجاد(علیه السلام) آمده است که آن حضرت، چهل سال در سوگ پدر گريست. در اين مدت روزها، روزه بود و شب‌ها با عبادت به پايان رساند.

از بزرگ مردان عرصه دانش و اجتهاد نيز روزه‌هايي نمونه در کتاب‌هاي تاريخي بر جاي مانده است. در حالات آيت‌الله العظمي بروجردي، نقل مي‌کنند: در دوراني  که ايشان در بروجرد به سرمي‌برد، براي نگهداري خويش از خشمگين شدن و عصبانيت و سرکوب کردن نفس، نذر کرده بود اگر با شخصيتي تندي کند، يک سال متوالي روزه بگيرد. روزي هنگام مباحثه علمي با يکي از شاگردان خود، بر اثر بيان مطالب نامناسب از سوي شاگرد، ناراحت شده و به او تندي کرد؛ به همين دليل دوازده ماه پياپي روزه گرفت.

 

روزه همه جانبه

پيامبر والا مقام اسلام در خطبه معروف شعبانيه مي‌فرمايد: «واحفظوا السنتکم و غضوا عما لايحل النظر اليه ابصارکم و عما لايحل الاستماع اليه اسماعکم؛ اي مردم! در ماه رمضان، زبانتان را از گناه حفظ کنيد. چشم‌هايتان را از آنچه نظر کردن بر آن حرام است بپوشانيد. گوشتان را از هر چيزي که شنيدن آن حلال نيست بازداريد.»

روزه حقيقي يعني روزه‌دار بودن تمامي اعضا و جوارح. شايد در اين ميان، برحذر بودن از آفات زباني (دروغ، تهمت، غيبت، ناسزاگويي و ...) سهم بيشتري دارد.

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در روايتي مي فرمايد: «روزه‌دار از آن هنگام صبح مي کند تا به شب در عبادت است، تا هنگامي که غيبت کرد، روزه او بي‌ارزش مي‌شود.»

امام صادق(علیه السلام) فرمود: «روزي رسول خدا(صلی الله علیه و آله) از زني شنيد که در حال روزه‌داي به کنيز خود دشنام مي‌دهد. پس حضرت غذايي طلبيد و به آن زن فرمود: بخور! زن گفت: روزه‌ام. حضرا فرمود: چگونه روزه هستي در حالي که به کنيز خود دشنام مي‌دهي؟ روزه تنها خودداري از آب و غذا نيست.»

پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) مي‌فرمايد: «چه بسيار کساني که روزه مي گيرند و از روزه خود جز گرسنگس و تشنگي سودي نيم‌برند.»

 

احترام به جامعه روزه‌دار

دين مبين اسلام، آساني وسهولت را در دستور کار خود دارد. براساس همين قاعده، حکم وجوب روزه شامل آن عده که معذور هستند نخواهد شد. البته اين مسئله، به اين معنا نيست که آنها در تظاهر به روزه‌خواري آزاد باشند. آنان در اشکارا خوردن و آشاميدن، هيچ عذري ندارند. در کتب معتبر روايي آمده است که اميرمؤمنان بر نجاشي که در ماه رمضان شراب‌خواري کرده بود، حد مخصوص شرب خمر، يعني هشتاد تازيانه است را جاري کرد. سپس آن حضرت بيست تازيانه ديگر هم افزود و در بيان علت اين امر فرمود: «اين کتک به دليل جرئت تو بر خداي متعالي و افطار کردن روزه در ماه مبارک رمضان است.»

 

چرا سي روز؟

امام حسن(علیه السلام) فرمود: عده‌اي از يهود، خدمت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) امدند. داناترين آنها از حضرت سؤالاتي کرد؛ از جمله اينکه گفت: برچه اساس، خداي تعالي سي روز، روزه را بر امت شما واجب کرده است؟ رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: «هنگامي که آدم از ميوه آن درخت ممنوعه خورد، اثر آن تا سي روز در شکم او باقي ماند. پس خداوند بر ذريه او واجب کرد تا سي روز گرسنه و تشنه باشند و آنچه آنها (در شب) مي خورند، کرم و تفضل خدا بر ايشان است.»

 

نقش روزه در تندرستي و پاکي بدن

پيامبر گرامي اسلام(صلی الله علیه و آله) فرمود: «صوموا تصحوا؛ روزه بگيريد تا سالم باشيد.» قرن‌ها پس از اين روايت درخشان، دانش نوين پزشکي کشف کرد روزه، مواد زايدي از چربي و غيره را که در يازده ماه در بدن جمع مي شود و باقي ماندن آن در بدن، موجب بيماري‌هاي گوناگوني مي‌گردد، دفع مي‌کند. در حديث ديگري، اميرمؤمنان(علیه السلام) مي فرمايد: «لکل شيء زکاه و زکاه البدن الصيام؛ هر چيزي زکاتي دارد و زکات بدن روزه است.» در قرآن کريم و روايات معصومان(علیهم السلام) زکات، سبب پاک شدن مال، مطرح شده است. حال با توجه به اينکه «روزه» نيز به «زکات» و «بدن» به «مال» تشبيه شده است؛ در مي‌يابيم که روزه، بدن انسان را پاک مي کند.

 

آثار اجتماعي روزه

روزه، موجب تهذيب جامعه و ايجاد روحيه تعادل، هم‌بستگي و برابري ميان مسلمانان مي شود، هم‌دردي را پديدار مي‌سازد و پايه‌هاي فضايل اجتماعي را استحکام مي‌بخشد. پيشوايان معصوم(علیهم السلام) در روايات و دعاها، ماه رمضان را «ماه مواسات»  ناميده‌اند که منظور، سهيم ساختن يکديگر در رزق وروزي است. برانگيختن حس همدلي در مورد مستمندان و هم‌نوعان تنگدست، يکي از نتايج با اهميت روزه است؛ چنان که امام حسن عسکري(علیه السلام) در پاسخ نامه‌اي مي نويسد: «خداي متعالي، روزه را واجب کرد تا ثروتمند مزه و طعم گرسنگي را لمس کند، به آن اميد که بر فقير ترحم نمايد؛ فرض اللع تعالي الصوم ليجد الغني مس الجوع ليحنو علي الفقير.»

 

آثار اقتصادي روزه

روزه سدي در برابر اسراف است و موجب عدم تبعيض و شکاف طبقاتي از نظر اقتصادي مي شود. اين ريضه الهي، مسلمانان را از غرق شدن در مادي‌گرايي و حرص و آز براي لذت‌هاي فاني مي‌رهاند، آنان را به ريستن با مصرف کم و دوري از مصرف بي‌رويه سوق مي‌دهد، و خودکفاي و وابسته نبودن به غرب را به ارمغان مي آورد.

 

بهره جاويد افطاري دادن

اينکه در ماه مبارک رمضان، سير صعودي انفاق، صدقه، احسان و اطعام ديده مي‌شود، مي تواند عمل به سفارش پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) باشد که فرمود: «اي مردم! هرکس از شما در اين ماه روزه‌داري را افطار دهد، خداي تعالي پاداش عملش را ثواب يک بنده آزاد کردن و آمرزش گناهان گذشته او قرار خواهد داد.» فردي گفت: اي رسول خدا! همه ما که توانايي افطار دادن نداريم. حضرت فرمود: «از آتش جهنم بپرهيزيد، گرچه دادن نصف دانه خرما باشد. اگر اين را هم نداريد به نوشاندن آب ساده‌اي بسنده کنيد.» امام کاظم , در اين زمينه مي‌فرمايد: «فطرک لاخيک و اذخالک السرور عليه اعظم من اجر صيامک؛ افطاري دادن به برادر مسلمانت و ايجاد سرور در قلب او، از ثواب روزه‌ات بيشتر است.»

از امام صادق(علیه السلام) روايت شده است که فرمود: جدم زين‌العابدين(علیه السلام) روزي که روزه مي گرفت دستور مي داد گوسفندي ذبح کنند و آن را تکه تکه کنند و بپزند. هنگام عصر که مي‌شد، حضرت به ديگ‌ها سرمي‌زد و مي‌فرمود: «ظرف‌ها را بياوريد. براي خانواده فلان اين ظرف را و براي خانواده فلان اين ظرف را پر کنيد.»  بعد همين طور براي همه سفارش مي‌کرد تا غذا تمام مي شد. آن گاه حضرت، خود با نان و خرما افطار مي کرد.

 

 

بهار قرآن

قرآن کريم، کتاب خدا و رهاورد رمضان است و بزرگ‌ترين مزيت و نشانه برتري ماه رمضان، نزول اين کتاب آسماني است. ارزش انسان‌ها نيز مي‌تواند به مقدار نفوذ روح قرآن در آنها باشد. اين کتاب که با حقايق عالي آميخته شده، در هر زماني و مکاني مشغول پرتوافشاني است. ولي هرچيزي دربردارنده بهار و در مقطعي خاص داراي رونق فراوان است. براي مثال، بهار عمر، جواني است. در مورد قرآن کريم نيز از امام باقر ع مي‌خوانيم: «ربيع القرآن شهر رمضان؛ بهار قرآن، ماه رمضان است.» پيامبر گرامي اسلام(صلی الله علیه و آله) مي‌فرمايد: «در اين ماه بسيار قرآن بخوانيد» در خطبه شعبانيه نيز آمده است: «من تلا فيه من القرآن کان له مثل اجر من ختم القرآن في غيره من الشهور؛ اگر کسي در اين ماه (رمضان) يک آيه از قرآن تلاوت کند، ثوابش مانند کسي است که در غير ماه رمضان، يک ختم قرآن کرده باشد.»

 

شب مردان خدا

شايد بيش‌ترين موفقيت‌هاي معنوي که نصيب انسانيت شده، به برکت سور و گداز اثربخش نيمه‌هاي شب بوده است. معراج پرافتخار رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در شب صورت گرفته است. نزول قرآن هنگام شب بود و مقام شفاعت، به تهجد و عبادت شب بستگي دارد که خداوند در قرآن بدان اشاره کرده است.

يکي از ادعاهايي که چراغ نوراني شب‌هاي ماه رمضان است، دعاي ابوحمزه ثمالي است. اين دعاي شريف از تجليات روح پاک و قريحه آسماني زبده انسانيت، امام سجاد(علیه السلام) است.

در بخشي از اين دعاي پرفضيلت مي‌خوانيم: «فو عزتک لو انتهرتني ما برحت من بابک و لا کففت عن تملقک؛ خدايا! به عزتت سوگند اگر مرا از آستانت براني، من از درگاه تو نخواهم رفت و از مدح و ثناي تو زبان نخواهم بست.» محدثان بزرگ نوشته‌اند: امام زين‌العابدين(علیه السلام) در ماه رمضان، قسمت بيشتري از شب را به نماز مي‌پرداخت و چون سحر مي‌شد دعاي ياد شده را مي خواند.

 

شب‌هاي ماه رمضان

شب‌هاي ماه مبارک رمضان، آهنگ پرسوز مناجات و نيايش را دربردارد. رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) مي‌فرمايد: «ان رمضان شهر افترض الله صيامه و اني سننت للمسلمين قيامه فمن صامه و قامه ايماناً خرج من الذنوب کمن ولدته امه؛ ماه رمضان، ماهي است که خداوند روزه آن را واجب فرموده و من قيام و شب‌زنده‌داري آن را براي مسلمانان سنت قرار دادم. پس کسي که اين ماه را روزه بدارد و شب‌ها را به عبادت بگذراند، با ايمان از گناهان بيرون مي‌ايد، درست مانند کسي که از مادر متولد شده باشد.»

 

ماه بازگشت  استغفار

خاتم پيامبران الهي مي‌فرمايد: «ماه رمضان، ماه خداي عز و جل است، .. ماه توبه و برگشت به سوي خدا، ماه مغفرت و آمرزش، ماه آزادي از آتش و ماه دست‌يابي به بهشت است.» ايشان در ورايت ديگري مي‌فرمايد: «خود را با استغفار معطر سازيد تا بوي تعفن گناهان، شما را رسوا نسازد.»

در ماه ضيافت الهي، در برابر انبوه گناهان و کدورت هاي انساني، درب‌هاي توبه گشوده شده است. شخص مؤمن، همواره با بيمناکي از اعمال خويش، نبايد از رحمت گسترده پروردگار خود نيز نااميد باشد که خدا مي‌فرمايد: «لاتقنطوا من رحمه الله ان الله اغفر الذنوب جميعا؛ از رحمت خدا نااميد نشويد که خدا همه گناان را مي‌آمرزد.»

در حقيقت بخشيدن گناهان بسيار لطف و مرحمتي است که به ويژه در اين ماه متوجه توبه‌کنندگان واقعي مي شود.

 

لطف تو مگر پيش نهاد پاي، و گرنه                                    بخشيدن جرم چو مني، کار محال است

 

سه دعا و سه آمين

پيامبر والا مقام اسلام(صلی الله علیه و آله) خواست به منبر تشريف ببرد. پاي مبارک  را بر پله اول منبر نهاد فرمود: آمين. در پله دوم و سوم منبر نير فرمود: آمين. يکي از حاضران مجلس عرض کرد: يا رسول‌الله! دعاکننده، چه کسي بود که شما آمين گفتيد. فرمود: برادرم جبرئيل بود. در پله اول گفت: از رحمت خدا دور باد کسي که نام تو را بشنود و برتو صلوات نفرستد. گفتم: آمين. در پله دوم گفت: از رحمت خدا دور باد کسي که والدينش از او در خشم باشند و آن قدر در صدد خدمت پدر و مادر برنيايد که پدر و مادر از او خشنود شومند. من گفتم: آمين. در پله سوم گفت: از رحمت خدا دور باد کسي که ماه رمضان را درک کند و کاري نکند که حق تعالي از او راضي شود و گناهانش را بيامرزد. گفتم: آمين.

در روايت هشدار دهنده ديگري مي خوانيم: «بدبخت به تمام معنا کسي است که در اين ماه بزرگ از رحمت و غفران خداوند محروم گردد.»

 

دعاى پيامبر(ص) هنگام رويت هلال رمضان

صدوق عليه الرحمه در كتاب من لا يحضره الفقيه آورده «و كان رسول الله صلى الله عليه و آله اذا اهل هلال شهر رمضان استقبل القبلة و رفع يديه و قال: «اللهم اهله علينا بالامن و الايمان،و السلامة و الاسلام، و العافية المجللة و الرزق الواسع، و دفع الاسقام، اللهم ارزقنا صيامه و قيامه و تلاوة القرآن فيه، و سلمه لنا، و تسلمه منا و سلمنا فيه » (1)

رسول الله(صلى الله عليه و آله) هنگامى كه رويت هلال رمضان مى فرمود، رو به قبله مى نمود و دستهاى مباركش را بلند مى كرد.و مى گفت: پروردگارا اين ماه را بر ما نو گردان به امن و امان، و سلامتى و اسلام، و تندرستى شايان تشكر، و روزى فراخ، و بر طرف ساختن دردها و ناملايمات، بار پروردگارا روزى كن ما را روزه و قيام براى عبادت، و تلاوت قرآن در اين ماه، و او را براى ما سالم و تمام گردان، و او را از ما سالم بدار، و ما را در اين ماه سالم و تندرست فرما.

----------------------------

1. من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 100.

 

دعاى امام على(عليه السلام) هنگام رؤيت هلال رمضان

امير المؤمنين (عليه السلام) مى فرمايد: آنگاه كه ديدى هلال (ماه رمضان) را فلا تبرح، خشم نگير و عصبانى نشو، و «قل اللهم انى اسالك خير هذا الشهر، و فتحه و نوره، و نصره،و بركته، و طهوره، و رزقه، و اسئلك خير ما فيه و خير ما بعده، و اعوذ بك من شر ما فيه و ما بعده، اللهم ادخله علينا بالامن و الايمان، و السلامة و الاسلام، و البركة و التقوى، و التوفيق لما تحب و ترضى » (1) و بگو بار پروردگارا خير و خوبى در اين ماه را از تو مى خواهم و همچنين فتح و پيروزى (بر شيطان) و نورانيت، و يارى (بر روزه دارى) و بركت و طهارت، و روزى اين ماه را از تو مى طلبم، و از تو خير آنچه در اين ماه هست و بعد از ماه مسئلت مى نمايم، و به تو پناه مى آورم از شر و بدى آنچه در اين ماه مى باشد، و آنچه بعد از آن است، بار پروردگارا اين ماه را با امن و امان و ايمان به تو و سلامت نفس و نعمت اسلام، و بركت و تقوى و توفيق يافتن به آنچه تو دوست مى دارى و راضى مى گردى بر ما وارد گردان (كه همه اوصاف شايسته را در اين ماه داشته باشيم).

 

----------------------------

1. من لا يحضره الفقيه، ص 100.

دعاى امام سجاد(عليه السلام) هنگام حلول ماه رمضان

بسم الله الرحمن الرحيم

«(1) الحمد لله الذى هدانا لحمده، و جعلنا من اهله لنكون لاحسانه من الشاكرين و ليجزينا على ذلك جزاء المحسنين (2) و الحمد لله الذى حبانا بدينه، و اختصنا بملته، و سبلنا فى سبل احسانه لنسلكها بمنه الى رضوانه حمدا يتقبله منا و يرضى به عنا (3) و الحمد لله الذى جعل من تلك السبل شهره شهر رمضان، شهر الصيام، و شهر الاسلام، و شهر الطهور، و شهر التمحيص و شهر القيام الذى انزل فيه القرآن، هدى للناس و بينات من الهدى و الفرقان ».

سپاس خدائى را سزاست، كه ما را براى سپاسگزارى خود راهنمائى نمود، و از سپاسگزاران قرار داد، تا براى احسان و نيكيش از شكرگزاران باشيم، و ما را بر آن سپاسگزارى پاداش نيكوكاران دهد، و سپاس خدائى را سزاست كه دين خود را به ما عطا نمود، و ما را جزو ملت خويش(اسلام) اختصاص داد، و در راههاى احسان و نيكيش رهنمون كرد،تا به وسيله نعمتش در آن راهها رفته و به سوى رضا و خوشنوديش دست يابيم، سپاسى كه آن را از ما بپذيرد، و به وسيله آن از ما خوشنود گردد.

 

سپاس خدائى را كه رمضان را براى ما ماه تزكيه قرار داد

و سپاس خدائى را سزاست كه ماه خود رمضان را، ماه صيام و روزه، و ماه اسلام، و ماه تزكيه، و ماه تصفيه و پاك كردن (از گناهان)، و ماه قيام و ايستادن (براى نماز در شبها يا به پا خاستن در احياى اسلام و جهاد در راه خدا) را يكى از آن راههاى احسان قرار داد، آن چنان ماهى كه قرآن در آن فرو فرستاده شد، در حالى كه براى مردم راهنما (ى از گمراهى) و نشانه هاى آشكار رهبرى، و جدا كننده ميان حق و باطل است.

«(4) فابان فضيلته على سائر الشهور بما جعل له من الحرمات الموفورة، و الفضائل المشهورة، فحرم فيه ما احل فى غيره اعظاما، و حجر فيه المطاعم و المشارب اكراما و جعل له وقتا بينا لا يجيز - جل و عز - ان يقدم قبله، و لا يقبل ان يؤخر عنه (5) ثم فضل ليلة واحدة من لياليه على ليالى الف شهر و سماها ليلة القدر تنزل الملائكة و الروح فيها باذن ربهم من كل امر سلام، دائم البركة الى طلوع الفجر على من يشاء من عباده بما احكم من قضائه»

 

خداوند ماه صيام را بر ساير ماهها برترى بخشيد

پس برترى آن را بر ماههاى ديگر به سبب حرمتها و گرامى داشتنهاى بسيار و فضائل و برترى هاى آشكار كه براى آن قرار داد، هويدا گردانيد، و در آن ماه از جهت بزرگ داشت، آنچه را كه در ماههاى ديگر حلال كرده حرام نمود، و خوردنيها و آشاميدنيها را در (روزهاى) آن منع كرد، و براى آن وقت آشكارى (معينى) قرار داد، كه خداى بزرگ و توانا جائز و روا نمى داند كه پيش انداخته شود و نمى پذيرد كه از آن وقت به تاخير افتد. سپس (عبادت و بندگى در) شب (قدر) آن را به (عبادت در) شبهاى هزار ماه برترى داد، و آن را شب قدر ناميد (شبى كه خداى تعالى اجلها و روزيها و هر امرى كه حادث مى شود را مقدر مى فرمايد) در آن شب (بسيارى از) فرشتگان و روح (كه مخلوقى است بزرگتر از فرشته) به فرمان پروردگارشان بر هر كه از بندگانش بخواهد با قضا و قدرى كه محكم و استوار كرده (كه تغيير و تبديلى در آن نيست).

درود فرشتگان بر عابدان شب قدر

براى هر كارى (كه خدا مقدر فرموده) فرود مى آيند، آن شب سلام و درود (فرشتگان) است (بر آنانى كه براى نماز به پاى ايستاده يا در حال ركوع و سجودند، يا آنكه شب سلامتى و رهائى از ضرر و زيان شياطين است) كه بركت و خير آن تا آشكار شدن روشنى صبح، دائم و پايدار است.

«(6) اللهم صل على محمد و آله و الهمنا معرفة فضله و اجلال حرمته، و التحفظ مما حظرت فيه، و اعنا على صيامه بكف الجوارح عن معاصيك، و استعمالها فيه بما يرضيك حتى لا نصغى باسماعنا الى لغو، و لا نسرع بابصارنا الى لهو (7) و حتى لا نبسط ايدينا الى محظور، و لا نخطو باقدامنا الى محجور و حتى لا تعى بطوننا الا ما احللت، و لا تنطق السنتنا الا بما مثلت، و لا نتكلف الا ما يدنى من ثوابك، و لا نتعاطى الا الذى يقى من عقابك، ثم خلص ذلك كله من رئاء المرائين، و سمعة المسمعين، لا نشرك فيه احدا دونك، و لا نبتغى فيه مرادا سواك.

خدايا توفيق روزه با ترك معاصى به ما عطا فرما

بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست، و شناسائى برترى آن را (بر ماههاى ديگر) و بزرگ داشتن حرمت و حقش را (كه قيام و ايستادگى بر آن واجب است) و دورى گزيدن از آنچه را كه منع و حرام كرده اى به ما الهام نما، و ما را به روزه داشتن آن به وسيله باز داشتن اندام از گناهان و به كار بردن آنها به آنچه تو را خوشنود مى گرداند يارى فرما، تا با گوشهامان سخن بيهوده گوش ندهيم، و با چشمهامان به سوى بازى (كارهائى كه انسان را از مقصود باز دارد)، نشتابيم. و تا دستهامان را به حرام دراز ننمائيم، و با پاهامان به سوى آنچه منع و حرام گشته نرويم. و تا شكمهامان نگاه ندارد و گرد نياورد جز آنچه (خوردنى و آشاميدنى) كه تو حلال و روا گردانيده اى. و زبانهامان گويا نشود جز به آنچه (قرآن مجيد و گفتار پيامبر اكرم و ائمه معصومين عليهم السلام) تو خبر داده و بيان فرموده اى (اشاره به آداب روزه دارى و پرهيز از گناهان در حال روزه دارى است) و رنج نكشيم جز در آنچه (عبادت خدا و خدمت به خلق) كه به پاداش تو نزديك گرداند، و به جا نياوريم جز آنچه كه از كيفر تو نگاه دارد.

سپس همه آن كردارها را از ريا، و خودنمائى خود نمايان و از سمعه و شنيدن شنوندگان خالص و پاكيزه گردان كه از آن كسى را با تو شريك نگردانيم، و جز تو در آن مقصود و خواسته اى نطلبيم.

«(8) اللهم صل على محمد و آله، وقفنا فيه على مواقيت الصلوات الخمس بحدودها التى حددت و فروضها التى فرضت،و وظائفها التى وظفت، و اوقاتها التى وقتت (9) و انزلنا فيها منزلة المصيبين لمنازلها الحافظين لاركانها المؤدين لها فى اوقاتها على ما سنه عبدك و رسولك صلواتك عليه و آله فى ركوعها و سجودها و جميع فواضلها على اتم الطهور و اسبغه و ابين الخشوع و ابلغه.

بار خدايا توفيق نمازگزاردن كامل به ما مرحمت فرما

بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست،و ما را در آن بر اوقات نمازهاى پنجگانه با حدود و احكامش، كه مقرر نموده اى و واجباتش كه واجب كرده اى و شروط و اوقاتش كه شرط و تعيين گردانيده اى آگاه فرما. و ما را در نماز همچون كسانى قرار ده كه مراتب شايسته آن را دريافته و اركان و جوانب آن را نگهدارندگانند. آن را در اوقات خود به همان طريقى كه بنده و فرستاده تو كه درودهايت بر او و بر آل او باد، در ركوع و سجود و همه فضيلتها و درجات رفيعه اش قرار داده، با كاملترين طهارت و پاكى، و رساترين خشوع و فروتنى به جا آورنده اند.

«(10) و وفقنا فيه لان نصل ارحامنا بالبر و الصلة،و ان نتعاهد جيراننا بالافضال و العطية، و ان نخلص اموالنا من التبعات و ان نطهرها باخراج الزكوات و ان نراجع من هاجرنا، و ان ننصف من ظلمنا و ان نسالم من عادانا حاشا من عودى فيك و لك فانه العدو الذى لا نواليه و الحزب الذى لا نصافيه ».

خدايا در اين ماه احسان بارحام و جيران و تزكيه اموال توفيقمان ده

و ما را در آن ماه توفيق ده كه با نيكى فراوان و بخشش، به خويشان خود نيكى كنيم و با احسان و عطا از همسايگان جويا شويم، و دارائيهامان را از مظالم و آنچه از راه ظلم و ستم به دست آمده خالص و آراسته نمائيم، و آنها را با بيرون كردن زكاتها پاك كنيم (كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده: «ملعون كل مال لا يزكى » از خير و نيكى دور است هر مال و دارئى كه زكوة آن داده نشود) و به كسى كه از ما دورى گزيده باز گرديم (به او بپيونديم) و به كسى كه به ما ظلم و ستم نموده از روى (آنچه كه مقتضى) انصاف و عدل(است) رفتار كنيم و با كسى كه به ما دشمنى نموده آشتى نمائيم، جز كسى كه در راه تو و براى تو با او دشمنى شده باشد، زيرا او دشمنى است كه او را دوست نمى گيريم، و حزب و گروهى است كه با او از روى دل دوستى نمى كنيم.

«(11) و ان نتقرب اليك فيه من الاعمال الزاكية بما تطهرنا به من الذنوب، و تعصمنا فيه مما نستانف من العيوب حتى لا يورد عليك احد من ملائكتك الا دون ما نورد من ابواب الطاعة لك و انواع القربة اليك (12) اللهم انى اسئلك بحق هذا الشهر، و بحق من تعبد لك فيه من ابتدائه الى وقت فنائه، من ملك قربته او نبى ارسلته او عبد صالح اختصصته ان تصلى على محمد و آله، و اهلنا فيه لما وعدت اوليائك من كرامتك و اوجب لنا فيه ما اوجبت لاهل المبالغة فى طاعتك و اجلعلنا فى نظم من استحق الرفيع الاعلى برحمتك.

و ما را توفيق ده كه در آن به سوى تو تقرب جسته نزديك شوم، به وسيله كردارهاى پاكيزه و آراسته كه ما را به آن از گناهان پاك كنى (بيامرزى) و در آن ما را حفظ كرده و نگاهدارى از اينكه بخواهيم عيوب و زشتيها (كردارهاى ناشايسته) را از سر گيريم، تا هيچ يك از فرشتگانت (كه نويسندگان اعمال هستند گناهان ما را) بر تو پيشنهاد ننمايند، جز آنكه كمتر باشد از اقسام طاعت و بندگى براى تو، و انواع تقرب به سوى تو كه ما به جا آورديم.

خدايا در اين ماه توفيق تقرب به پيشگاهت بما مرحمت فرما

بارخدايا از تو درخواست مى نمايم به حق اين ماه و به حق كسى كه در آن از آغاز تا انجامش در عبادت و بندگى براى تو كوشيده، از فرشته اى كه او را مقرب ساخته اى، يا پيغمبرى كه فرستاده اى، يا بنده شايسته اى كه برگزيده اى، كه بر محمد و آل او درود فرستى و ما را در آن براى كرامت و ارجمندى كه به دوستانت وعده داده اى سزاوار گردان، و آنچه كه براى كوشش كنندگان در طاعت و فرمانبريت واجب و لازم كرده اى براى ما لازم نما،و به رحمت و مهربانيت ما را در صف كسانى (انبياء و اوصياء عليهم السلام) كه سزاوار بالاترين مرتبه (بهشت) هستند قرار ده.

«(13) اللهم صل على محمد و آله، و جنبنا الالحاد فى توحيدك، و التقصير فى تمجيدك، و الشك فى دينك، و العمى عن سبيلك، و الاغفال لحرمتك، و الانخداع لعدوك الشيطان الرجيم (14) اللهم صل على محمد و آله، و اذا كان لك فى كل ليلة من ليالى شهرنا هذا رقاب يعتقها عفوك او يهبها صفحك فاجعل رقابنا من تلك الرقاب، واجعلنا لشهرنا من خير اهل و اصحاب (15) اللهم صل على محمد و آله،و امحق ذنوبنا مع امحاق هلاله، و اسلخ عنا تبعاتنا مع انسلاخ ايامه حتى ينقضى عنا و قد صفيتنا فيه من الخطيئات، و اخلصتنا فيه من السيئات ».

خدايا در اين ماه از سهل انگارى ها و فريب شيطان حفظمان فرما

بار خدايا، بر محمد و آل او درود فرست، وما را در توحيد و يگانگيت از عدول و بازگشتن (شرك آوردن آشكار و نهان) و در بزرگ داشتنت از تقصير و كوتاهى و در دينت (اسلام) از شك و دو دلى و از راهت (به دست آوردن رضا و خوشنوديت) از كورى (گمراهى) و براى حرمتت (آنچه قيام به آن واجب است) از سهل انگارى،و از دشمنت (شيطان رانده شده) فريب خوردن، دور گردان. بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست، و هرگاه در هر شب از شبهاى اين ماه براى تو بندگانى باشد كه عفو و بخشيدنت آنها را آزاد مى نمايد، يا گذشتت ايشان را مى بخشد پس ما بندگان را از آن بندگان قرار بده، و ما را براى اين ماه، از بهترين اهل و ياران (برگزيدگان) قرار ده. بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست، و با كاسته شدن ماه آن گناهان ما را بكاه، و با بپايان رسيدن روزهايش بديها و گرفتاريهاى ما را از ما بكن تا اينكه اين ماه از ما بگذرد در حالى كه ما را از خطاها پاكيزه گردانيده و از بديها خالص و آراسته ساخته باشى.

«(16) اللهم صل على محمد و آله،و ان ملنا فيه فعدلنا و ان زغنا فيه فقومنا،و ان اشتمل علينا عدوك الشيطان فاستنقذنا منه (17) اللهم اشحنه بعبادتنا اياك، و زين اوقاته بطاعتنا لك، و اعنا فى نهاره على صيامه، و فى ليله على الصلة و التضرع اليك، و الخشوع لك، و الذلة بين يديك حتى لا يشهد نهاره علينا بغفلة، و لا ليله بتفريط (18) اللهم و اجعلنا فى سائر الشهور و الايام كذلك ما عمرتنا و اجعلنا من عبادك الصالحين الذين يرثون الفردوس هم فيها خالدون، و الذين يؤتون ما اتوا و قلوبهم و جلة، انهم الى ربهم راجعون، و من الذين يسارعون فى الخيرات و هم لها سابقون ».

خدايا ماه رمضان را براى ما ماه عبادت و طاعت قرار بده

بار خدايا بر محمد و آل او درود فرست. و اگر در آن از حق برگرديم ما را (بر آن) بازگردان و اگر در آن عدول نموده براه كج رفتيم ما را به راه راست آور، و اگر دشمن تو شيطان ما را احاطه كرده فرا گيرد از او رهائيمان ده. بار خدايا ماه رمضان را از عبادت، و پرستش ما مملو و پر گردان، و اوقات آن را به طاعت و فرمانبرى ما براى تو آراسته نما و ما را در روزش بروزه داشتن و در شبش به نماز و زارى بسوى (درگاه) تو و فروتنى و خوارى در برابر تو، يارى فرما تا روزش بر ما به غفلت و بيخبرى و شبش به تقصير و كوتاهى (در عمل) گواهى ندهد. بار خدايا ما را در باقى ماهها و روزها تا زمانى كه زنده مان مى دارى همچنين (بطورى كه براى ماه رمضان درخواست شد) قرار ده، و ما را از بندگان شايسته ات بگردان كه (الذين يرثون الفردوس هم فيها خالدون، (سوره 23، آيه 11) آنان بهشت را به ميراث مى برند در حالى كه در آن جاويد هستند گفته اند: بهشت مسكن و جايگاه پدر ما حضرت آدم على نبينا و آله و عليه السلام بوده پس هرگاه به فرزندان او داده شود مانند آن است كه از او به آنها ارث رسيده) و از آنانى قرار بده كه آنچه (صدقات) را مى دهند در حالى كه دلهاشان از (انديشه) بازگشت به سوى پروردگارشان ترسان است و از آنان كه در نيكيها مى شتابند، و ايشان براى آن نيكيها بر ديگران پيشى گيرنده اند.

«(19) اللهم صل على محمد و آله فى كل وقت و كل اوان و على كل حال عددما صليت على من صليت عليه، و اضعاف ذلك كله بالاضعاف التى لا يحصيها غيرك انك فعال لما تريد».

خدايا درود بيكران و بى حد خود را بر محمد و آل او فرست

بار خدايا درود فرست بر محمد و آل او، در هر هنگام و هر زمان و بر هر حال به شماره درودى كه فرستاده اى بر هر كه درود فرستاده اى، و چندان برابر همه آنها به چندان برابرى كه جز تو آنها را نتواند شمرد، زيرا تو هر چه را بخواهى بجا آورنده اى انجام كار، تو را ناتوان نمى گرداند و مانعى آن را باز نمى دارد. (1)

 

---------------------------------------

1. صحيفه سجاديه، ص 282، فيض الاسلام روزه، درمان بيماريهاى روح و جسم صفحه 6.

 

 

 

 

برخي از پايگاه‌هاي مرتبط ويژه ماه مبارک رمضان:

http://www.hawzah.net/Per/Vigenam/RAMAZAN/FARSI/INDEX.HTM

http://www.balagh.net/persian/specific/ramadan/index.htm

http://www.tebyan.net/Teb.aspx?nId=4464

http://www.ramazan.ir